Porażka to sukces w przebraniu – pod warunkiem, że jesteśmy odporni psychicznie

Kryzys związany z koronawirusem to wielka lekcja pokory dla wszystkich uczestników rynku pracy. Wiele biznesów z dnia na dzień straciło możliwość funkcjonowania, niektóre z firm doświadczyły dużego spowolnienia, są i takie, które na COVID-19 zyskały, ale pomimo to i tak musiały błyskawicznie przemodelować swój sposób działania.

 

Z dnia na dzień wielu z nas musiało na nowo zorganizować pracę własną i swojego zespołu. Sporo firm musiało znaleźć nowe kanały dotarcia i wymyślić sposób na skuteczne pozyskanie nowego klienta – albo klienta zmienionego przez COVID-19. Kryzys, zmiana, recesja – to hasła, które nieustannie krążą w mediach i w rozmowach, które prowadzimy. W takich warunkach kluczowe jest precyzyjne działanie pomimo lęku, niepewności i obawy o własne zdrowie. Tylko jak skutecznie działać, gdy towarzyszy nam nieustanny strach, presja i walka o byt? Kluczowe pytanie, które powinniśmy sobie zadać brzmi: Co decyduje o tym, że jedni z nas potrafią bardzo skutecznie i efektywnie funkcjonować w trudnych warunkach, a inni po pierwszych porażkach tak szybko się poddają?

 

Czym jest odporność psychiczna?

 

Doug Strycharczyk oraz Peter Clough opracowali bardzo precyzyjną definicję odporności psychicznej: „Odporność psychiczna to wąska cecha osobowości, która w dużym stopniu determinuje, to na ile skutecznie radzimy sobie z wyzwaniami, stresorami i presją – niezależnie od okoliczności”.

 

W tej definicji kluczowe jest wyrażenie „niezależnie od okoliczności”, które oznacza, że osoby odporne psychicznie szybciej podnoszą się porażce, a także lepiej radzą sobie z negatywnymi konsekwencjami emocji. Potrafią się też skupić na obszarze wpływu i na swoim obszarze kontroli lub też potrafią – w sytuacji kryzysowej – na nowo zdefiniować te obszary.

 

Jim Loehr, czołowy psycholog sportowy jako pierwszy wprowadził do języka potocznego pojęcie odporności psychicznej. Określił ją jako „zdolność do stałego działania w górnym przedziale możliwości danego człowieka, niezależnie od występujących okoliczności konkurencyjnych”. W świecie sportu dość często zdarza się, że dany zawodnik osiąga swoje szczytowe możliwości fizyczne i jedynie poprzez trening mentalny może jeszcze bardziej poprawić wyniki – jak wykazały badania o około 25%. To właśnie sportowcy dość często doświadczają porażek, gdy wydaje się, że podium jest już na wyciagnięcie ręki. Czwarte miejsce czy też poważna kontuzja podczas olimpiady jednych potrafi złamać, a innych wzmacnia. Dlaczego tak się dzieje? To właśnie poziom odporności psychicznej decyduje o tym, czy sportowiec poradzi sobie z porażkami i brakiem wyników, czy ma wpływ na panowanie nad stresem, oraz czy potrafi skutecznie i szybko podejmować decyzje pod presją czasu.

 

Czy odporność psychiczna wpływa na skuteczność w biznesie?

 

Od lat zachodzimy w głowę, dlaczego niektórzy ludzie są̨ w stanie tak skutecznie radzić sobie ze stresem i presją, a innych najmniejsze niepowodzenie kompletnie paraliżuje. Badania naukowe nie tylko udowodniły, że odporność psychiczna to wąska cecha osobowości, ale też pokazały, że model odporności składa się z 4 obszarów, które każdy z nas może rozwijać i wzmacniać. Bazą do tego jest kwestionariusz MTQ48, który bardzo precyzyjnie mierzy naszą odporność psychiczną. Dzięki badaniu MTQ48 każdy z nas może poznać swoje silne i słabe strony w zakresie odporności i indywidualnie opracować metody skutecznego wykorzystania stron mocnych oraz niwelowania tych słabszych.

Model 4C odporności psychicznej

Aby zrozumieć model odporności psychicznej warto wyobrazić sobie pewnego rodzaju „parasol”, który się nad nami otwiera w sytuacji stresogennej. Metafora ta symbolizuje tarczę ochroną, którą posiada nasza psychika. Jeśli nadchodzi zagrożenie to często „odbije się” ono od naszego indywidualnego parasola. Bywa jednak tak, że nasz parasol nie jest gotowy na niektóre z niebezpieczeństw i wtedy nie spełnia on swojej funkcji ochronnej – oznacza to, że odporność psychiczna posiada braki w konkretnych obszarach. Odporność psychiczna dzieli się na 4 filary: kontrola (control), zaangażowanie (commitment), wyzwanie (challenge), pewność siebie (confidence).

Kontrola/Poczucie wpływu

Kontrola to zakres, w którym człowiek czuje, że steruje swoim życiem. Są ludzie, którzy głęboko wierzą, że mogą w sposób znaczący wpłynąć np. na swoje środowisko pracy lub otoczenie. Te osoby są przekonane o swojej sile rażenia i zdolności do wprowadzania zmian. Z drugiej strony barykady znajdują się ludzie, którzy uważają, że nie mają żadnego wpływu na swój mikro oraz marko świat, jak i na siebie samych.

Zaangażowanie

Obszar ten pokazuje nam czy dana osoba jest w stanie wytrwać w realizacji celu. Poszczególni ludzie różnią̨ się pomiędzy sobą̨ stopniem skoncentrowania na celach lub realizowanych zadaniach. Niektórzy łatwo się dekoncentrują, nudzą̨ lub rozpraszają swoją uwagę pomiędzy różne inicjatywy, podczas gdy inni są̨ w stanie skutecznie skupić swoją uwagę na najważniejszych elementach i wytrwać w swoich postanowieniach – czy to zawodowych, czy też prywatnych.

Wyzwanie

Filar ten pokazuje czy postrzegamy wyzwanie jako szansę, czy też zagrożenie. Osoby osiągające wysokie wyniki w tym obszarze mają tendencje do aktywnego wyszukiwania sytuacji umożliwiających samodzielny rozwój, podczas gdy osoby notujące niskie wyniki – ze strachu przed porażką̨ lub ze względu na niechęć do zmian – będą̨ unikać jak ognia sytuacji niepewnych i niezaplanowanych.

Pewność siebie

Osoby o wysokiej pewności siebie wierzą̨ w sukces realizowanych przez siebie zadań. Natomiast ludzie o niższej pewności siebie – te same zadania postrzegać będą za zbyt trudne albo wręcz niemożliwe do wykonania.

 

Kim jest osoba odporna psychicznie?

 Osoba odporna psychicznie umie sprostać wysokiemu poziomowi presji. Jest pewna swoich możliwości, często chce podejmować wymagające zadania, wierząc że odniesie sukces w ich realizacji. Człowiek charakteryzujący się dużą odpornością psychiczną zwykle nie przejmuje się krytyką i nie bierze do siebie komentarzy innych, dobrze radzi sobie również z panowaniem nad własnymi emocjami. W zespole głośno wygłasza swoje opinie – nawet te kontrowersyjne – i zwykle czuje się komfortowo w relacjach społecznych i zawodowych.

 

Osoby osiągające wysokie wyniki w badaniu kwestionariuszem MTQ48 są̨ nieustępliwe, stanowcze i oddane powierzonym im zadaniom. Bez zbędnego stresu radzą sobie również z nieprzewidzianymi okolicznościami, a  gdy pojawiają̨ się problemy, zwykle się nie poddają a starają się je postrzegać jako wyzwanie, które umożliwi im dalszy rozwój osobisty.

Więcej

Mentoring : Radzenie sobie ze stresem- odporność psychiczna w rzeczywistości VUCA